Her­nieuw­ba­re ener­gie

Hernieuwbare energie

To­taal­beeld

821 TJ hernieuwbare energie in 2016...

De hoeveelheid hernieuwbare energie die in Groningen wordt geproduceerd en vervolgens nuttig wordt toegepast (in Groningen of elders in Nederland) bedraagt 821 TJ in 2016. Dit is 5,4% van het totale energiegebruik in 2016. Biomassa levert nog steeds veruit de grootste bijdrage aan de hernieuwbare energiemix (68%), maar het aandeel neemt wel af ten opzichte van voorgaande jaren. Het betreft een drietal locaties waar biomassa wordt vergist (Suikerunie, Attero en Stainkoel'n), de biomassacentrale Kardinge en houtverbranding in houtkachels en biomassaketels door huishoudens en bedrijven en instellingen. Bodemenergie levert na biomassa de grootste bijdrage aan de hernieuwbare energiemix (11%). Er zijn een aantal grote WKO systemen in Groningen, o.a. rond het UMCG, DUO, Europapark en het Martiniziekenhuis. Aardwarmte heeft een grote potentie voor Groningen, maar tot op heden is er nog geen aardwarmteproject gerealiseerd. Het aandeel van zonne-energie in de hernieuwbare energiemix bedraagt 8% in 2016. Het aandeel van zonne-energie in de hernieuwbare energiemix is in de afgelopen jaren fors toegenomen. Het aandeel van windenergie bedraagt 7%. Een klein deel hiervan is wind op land op het grondgebied van de gemeente Groningen. Veruit het grootste deel is echter windstroom opgewekt op zee dat voor een deel (o.b.v. het gewicht van de gemeente Groningen in het landelijke energiegebruik) is toegerekend aan de gemeente Groningen. Buitenluchtwarmte heeft een aandeel van 5% in de hernieuwbare energiemix.

Figuur: Hernieuwbare energie (TJ) per bron in 2016 | Totaal: 821 TJ

Stijging hernieuwbare energie van 10% t.o.v. 2015...

De hoeveelheid hernieuwbare energie in Groningen is in 2016 met 77 TJ (+10%) toegenomen t.o.v. 2015. Een deel van deze stijging (+32 TJ) komt omdat de hoeveelheid opgewekte stroom door windmolens op zee in 2016 fors is toegenomen t.o.v. 2015. De 45 TJ stijging die op het grondgebied van de gemeente is gerealiseerd komt door een verdere groei van het aantal zonnepanelen, een stijging van de groen gasproductie en een toename van het aantal warmtepompen dat gebruik maakt van buitenluchtwarmte of bodemenergie. Onderstaande figuur toont de ontwikkeling van de hoeveelheid energie per hernieuwbare energiebron in 2013, 2014, 2015 en 2016.

Figuur: Ontwikkeling hernieuwbare energie per bron

------------------------------

Bronnen:  Enexis (Energie in Beeld), Rijkswaterstaat (Klimaatmonitor en rapport Afvalverwerking in Nederland), CBS (Statline), Provincie Groningen, Suikerunie, Attero, Afvalverwerking Stainkoel'n, Bosch & Van Rijn, gemeente Groningen - bewerking E&E advies

Bio­mas­sa

Grootschalige biomassavergisting

Er zijn drie locaties in Groningen waar biomassa wordt vergist. Suikerunie produceert groen gas uit reststromen van het productieproces. Het groen gas wordt ingevoed op het regionale gasnet. Daarnaast wordt biogas gebruikt als brandstof voor de eigen WKK. Attero produceert biogas uit organisch afval. Een deel hiervan wordt omgezet in groen gas en ingevoed op het gasnet en een deel wordt gebruikt voor omzetting in hernieuwbare elektriciteit en warmte voor eigen gebruik. Op de stortplaats van Afvalverwerker Stainkoel’n wintzet wordt biogas gewonnen uit afval waarmee elektriciteit wordt geproduceerd voor eigen gebruik. 

Grootschalige biomassaverbranding

Eind 2014 is de nieuwe biomassa-installatie van sportcentrum Kardinge in gebruik genomen. Deze installatie zet houtsnippers om in energie en kan jaarlijks circa 1 miljoen kilo hout verbranden. Hiermee is het de grootste biomassaverbrandingsinstallatie in Groningen. 

Het figuur hieronder toont de vier grootschalige biomassa-installaties in Groningen.

Biomassavergisting Suikerunie Vierverlaten

Biomassavergisting De stainkoel'n 2

Biomassavergisting Attero

Biomassaverbranding Kardinge

Kleinschalige biomassaverbranding

Ook kleinschalige verbranding van biomassa in houtkachels door huishoudens en biomassaketels door bedrijven en instellingen wordt gerekend tot hernieuwbare energieproductie. Het aantal houtkachels en biomassaketels per gemeente wordt niet geregistreerd. De hoeveelheid hernieuwbare energie door kleinschalige biomassaverbranding is derhalve gebaseerd op een onderbouwde schatting. Houtkachels en biomassaketels zijn verantwoordelijk voor bijna 10% van de hernieuwbare energieproductie in Groningen in 2016. De regionale spreiding van houtkachels en biomassaketels is onbekend.

Bo­de­m­ener­gie

WKO (warmte koude opslag)

Er zijn 37 grote WKO systemen in Groningen (stand eind 2016, bron provincie Groningen). Het grootste systeem is op het Zerniketerrein, gevolgd door het Europapark en het UMCG. Sinds 2014 zijn er zes nieuwe open WKO systemen in gebruik genomen, o.a. het nieuwe gebouw van Dienst SoZaWe van de gemeente Groningen en het WKO Europapark. De meeste WKO systemen bevinden zich op en rond het Europapark. De WKO systemen die op de kaart hieronder zijn weergegeven zijn open WKO systemen. De grootte van de cirkel correspondeert met de capaciteit van het WKO systeem. Er zijn ook diverse kleinere, gesloten WKO systemen in Groningen. Het is niet bekend hoeveel systemen dit zijn en waar deze systemen zich bevinden. Dit wordt niet geregistreerd.

WKO UMCG

Capaciteit 3.235.000 m3

WKO Dienst Uitvoering Onderwijs

Capaciteit 2.145.000 m3

WKO Martiniziekenhuis

Capaciteit 1.018.000 m3

WKO De Huismeesters

Capaciteit 452.600 m3

WKO Menzis

Capaciteit 435.000 m3

WKO Ikea

Capaciteit 393.000 m3

WKO Gerechtsgebouw

Capaciteit 232.000 m3

WKO TCN

Capaciteit 165.000 m3

WKO Provinciehuis

Capaciteit 113.000 m3

WKO Brandweer Groningen

Capaciteit 27.360 m3

WKO Meeus

Capaciteit 66.000 m3

WKO MBU grondboring

Capaciteit 17.500 m3

WKO Reitdiepcollege

Capaciteit 60.000 m3

WKO Universiteitsbibliotheek

Capaciteit 193.000 m3

WKO Diamantlaan

Capaciteit 105.000 m3

WKO Stoker en Brander

Capaciteit 220.000 m3

WKO Universiteitscomplex

Capaciteit 777.000 m3

WKO Nijestee Grunobuurt

Capaciteit 527.000 m3

WKO Kajuit Groningen

Capaciteit 390.000 m3

WKO NUON

Capaciteit 375.000 m3

WKO Wolter en Dros

Capaciteit 85.536 m3

WKO Wolter en Dros

Capaciteit 101.000 m3

WKO Alfacollege

Capaciteit 192.670 m3

WKO Enexis

Capaciteit 250.000 m3

WKO Kluiverboom

Capaciteit 123.000 m3

WKO Damsterplein

Capaciteit 100.000 m3

WKO Noorderpoortcollege

Capaciteit 125.000 m3

WKO Rijksgebouwendienst

Capaciteit 299.000 m3

WKO Dienst SoZaWe

Capaciteit 1.200.000 m3

WKO De Wingerd

Capaciteit 50.000 m3

WKO Triodos Vastgoed (hoofdkantoor Gasterra)

Capaciteit 220.000 m3

Zon­ne-ener­gie

Zonnestroom

In de afgelopen jaren is de kostprijs van zonnepanelen sterk gedaald en is plaatsing van zonnepanelen door subsidies en fiscale regelingen aangemoedigd. Hierdoor is het aantal zonnepanelen in Groningen de afgelopen jaren hard gegroeid. Medio 2017 bedraagt het aantal zonnepanelen in de gemeente Groningen ruim 114.000 (bron: Gemeente Groningen). De forse groei in 2017 komt vooral door de realisatie van de eerste twee grondgebonden zonneparken in Groningen (zonnepark Woldjerspoor en zonnepark Vierverlaten). De ontwikkeling van het geïnstalleerd vermogen zonnepanelen is in onderstaande grafiek weergegeven.

Figuur: Ontwikkeling geïnstalleerd vermogen zonnepanelen

Zonnewarmte

Een zonnecollector zet zonne-energie om in warmte. In de wijk Beijum werden in 1982 voor het eerst in Nederland zonnecollectoren bij een woningbouwproject gebruikt. Inmiddels zijn deze collectoren vervangen door nieuwe collectoren. Het aantal zonnecollectoren per gemeente is, in tegenstelling tot zonnepanelen, niet geregistreerd. De hoeveelheid geproduceerde zonnewarmte is daarom gebaseerd op een onderbouwde schatting.

Win­d­ener­gie

Grote windturbines

In de gemeente Groningen staat momenteel 1 windmolen. Deze turbine van 75 kW bevindt zich ten noorden van het universiteitscomplex op het Zernike (zie figuur). De plaatsing van grote windmolens binnen de gemeentegrenzen wordt tot dusver geblokkeerd door provinciaal beleid. De provincie staat plaatsing van nieuwe windmolens met een ashoogte van meer dan 15 meter niet toe in de gemeente Groningen.

Lagerwey (75 KW)

Kleine windturbines

Er zijn een aantal bedrijven die kleine windturbines hebben geplaatst. Tevens staat op Entrance een proefopstelling van kleine windturbines. Kleine windturbines produceren echter beduidend minder energie dan grote windturbines, waardoor de bijdrage van deze turbines aan het eindverbruik van hernieuwbare energie miniem is.

Wind op zee

Ook een deel van de stroomproductie door windmolens op zee is toegerekend aan de gemeente Groningen. Er zijn geen landelijke afspraken wie deze hernieuwbare energie mag claimen, daardoor kan elke regio een deel van de windenergie op zee claimen. Van de windstroom opgewekt door windmolens op zee is 0,7% toegerekend aan de gemeente Groningen. Dit is het aandeel van het energiegebruik van de gemeente Groningen in het finale energiegebruik van Nederland. Het opgestelde vermogen wind op zee is in 2016 sterk gegroeid, vooral door de opening van het Gemini windpark. Hierdoor is de hoeveelheid stroom door windmolens op zee fors toegenomen en daarmee ook het deel dat aan de gemeente Groningen is toegerekend.

Bui­ten­lucht­warm­te

Warmte uit de buitenlucht kan gebruikt worden om gebouwen te verwarmen met een warmtepomp. Het aantal warmtepompen per gemeente wordt niet geregistreerd. De hoeveelheid buitenluchtwarmte die in Groningen wordt geproduceerd berust derhalve op een onderbouwde schatting.