Op weg naar 2035 is Paddepoel voorbeeld voor Groninger wijken › Monitor Klimaatbeleid Groningen

 Op weg naar 2035 is Paddepoel voorbeeld voor Groninger wijken

Op weg naar 2035 is Paddepoel voorbeeld voor Groninger wijken

28 dec 2017

Foto: Platform 31 (http://www.platform31.nl/nieuws/stadsafari-groningen-geeft-energie)

 

In Paddepoel is een bijzondere ontwikkeling gaande. Particulieren, bedrijven en de Rijksuniversiteit Groningen startten in deze wijk duurzame initiatieven die de energietransitie versnellen. Daarmee is Paddepoel, op weg naar 2035, een voorbeeld voor andere wijken in de Stad, en daarmee ook voor Nederland. 

 

Het is daarom een logische keuze om in Paddepoel op 'Stadsafari' te gaan. Op 8 december organiseerden Platform31, Platform Gras, gemeente Groningen en corporaties Lefier en Nijestee een tocht waar Stadjes en andere geïnteresseerden een kijkje konden nemen bij deze projecten. Ze konden inspiratie opdoen, want als het aan de organisatie ligt worden de duurzame maatregelen die al genomen zijn in Paddepoel verspreidt over de rest van de Stad. Daarnaast gaven de deelnemers ook nieuwe inspiratie aan de organisatie.  Ze werden in themasessies gevraagd mee te denken over uitdagende Groningse energie-vraagstukken. 

 

De Stadsafari maakte duidelijk dat de energietransitie niet top-down of bottom-up wordt gerealiseerd. Volgens Alfred Kazemier, directeur Ruimtelijk Beleid & Ontwerp van de Gemeente Groningen, is de energietransitie voor iedereen het doel en versnellen we sámen.

Voorlopers-rol van Groningen toegelicht

De dag begon met een plenaire opening in de Plutozaal waar de initiatiefnemers van de Stadsafari de voorlopers-rol van Groningen verduidelijkten. "Iedereen praat erover, maar wij doen het" stelde Alfred Kazemier. Hij leidt 'The Next City' waarin de gemeente samen met inwoners de stad klaarstoomt voor 2030. Belangrijk onderdeel daarvan is energie, zo beaamt ook de tweede spreker Wouter Bolhuis. Als programmamanager Energietransitie is hij dagelijks betrokken bij de toekomst van de stad.

 

Bolhuis ambieert een klimaatneutraal Groningen in 2035 en is betrokken bij projecten die dat realiseren, zoals Warmtestad en fietsstad Groningen. Maar ondanks deze veelbelovende initiatieven is de stad er nog niet. "Aardgasloos in 2035: dat is een enorme opgave, met name voor de bestaande particuliere woningen."

 

Op Stadsafari: kennismaken met initiatieven in Paddepoel

Wat zal bijdragen aan het oplossen van deze opgave? Dat zijn in ieder geval de projecten die de deelnemers vervolgens konden bezoeken. Bewoners, professionals en initiatiefnemers gingen in gesprek met de deelnemers die zo meer leerden over onder andere:

 

1. Nul op de Meter-woningen - In Paddepoel werden in 2016 48 nul-op-de-meter woningen aan de Pleiadenlaan en Voermanstraat opgeleverd. Een aantal bewoners stelde deze woningen open voor bezichtiging. De deelnemers aan de Stadsafari konden zien welke voorzieningen een woning 'nul-op-de-meter' maken, zoals ventilatie- en verwarmingssysteem, geïsoleerde gevels en kozijnen.

 

2. Paddepoel Energiek - Deze stichting is in 2016 opgericht door bewoners van Paddepoel. De doelstelling is een duurzame opwekking en gebruik van energie te bevorderen in de Noordwestelijke wijken van de stad Groningen. Dit in het kader van een hoofddoelstelling van de gemeente: Groningen energieneutrale stad 2035.

 

3. Grunneger Power - De lokale energiecoöperatie werkt samen met Paddepoel Energiek om de wijk energieneutraal te maken vóór 2025. Grunneger Power inspireert bewoners en maakt hen bewust hoe je – alleen of samen met buurtgenoten – duurzame energie op kunt werken en besparen.

 

Kennis opdoen en delen

De middag stond, naast het opdoen van kennis over de energietransitie, ook in het teken van kennis delen. 's Middags bogen de deelnemers zich over 3 vraagstukken van de Gemeente Groningen, Lefier en Nijestee. Als eerste vroegen de woningcorporaties:

 

Hoe kunnen we het tempo in de energietransitie versnellen en met welke processen en concrete aanpakken zouden vandaag al kunnen starten? 

 

Volgens de deelnemers is het vooral van belang om samen op te trekken: samen met elkaar, samen met andere corporaties en samen met minimaal 70% van de bewoners. Dat zou wel om een verandering van aanpak vragen. Henk Raatjes van Nijestee legt uit dat zij in de wijk Paddepoel een andere aanpak hebben dan Lefier. "Een gezamenlijke strategie zou voor de gewenste versnelling kunnen zorgen," beaamt hij. 

 

Ook kan de gemeente hier wellicht een rol in spelen. "We kijken of we strakker regie kunnen voeren, maar zijn ook positief. De keuzes van woningcorporaties zijn verschillend, maar de energietransitie als doel staat buiten kijf" zegt Kazemier.

 

De tweede vraagstelling had betrekking op het EOP (Energie Omgevings Plan). Het EOP is een plan waarin staat welke mix van duurzame energie er gaat komen. Elke wijk heeft in 2021 een eigen EOP, zo is het streven van de gemeente. Maar, zo vroeg de gemeente aan de deelnemers:

 

Hoe kan de gemeente tijdens het proces van tot stand komen van een EOP een evenwichtszone creëren waarin de belangen van alle partijen gewaarborgd worden? 

 

"Zorg dat er voor iedereen iets positiefs te halen valt uit het EOP", zo luidt het eerste advies. Op dit moment wordt energietransitie gezien als iets vervelends; iets wat geld kost en wat moet. Er is echter al een mindshift gaande. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat de energietransitie nog meer als iets positiefs wordt gezien? Je krijgt er immers heel veel voor terug! Kan dit bijvoorbeeld door andere koppelingen te maken? Bijvoorbeeld met de aanleg van een glasvezelnetwerk. En: hoe beloon je koplopers?

 

Waak wel voor een top-down benadering. Een beweging komt niet tot stand als het bewoners wordt opgelegd. Aan de andere kant is een bottom-up aanpak ook niet altijd effectief. Ga daarom in het midden zitten. "We moeten energie creëren op dit onderwerp en het vanuit verschillende kanten oppakken," neemt Gerwin Kamps van Lefier zich voor.

 

Als laatste werd de deelnemers gevraagd te reageren op een vraag over particuliere eigenaren. Zij zijn voor 50-70% eigenaar van de woningen en nemen daarom een een centrale positie in bij de energietransitie en de verduurzaming van wijken. De energietransitie kan dus alleen slagen als particuliere eigenaren – van believers tot sceptici, van jong tot oud, van alleenstaand tot grote gezinnen en van welvarend tot minder vermogend – bereid zijn om concrete stappen te zetten. Daarom stelde de gemeente de vraag:

 

Hoe krijgen we particuliere woningeigenaren mee in de energietransitie? 

 

"Zorg voor een ‘onweerstaanbaar aanbod’". Volgens de deelnemers krijg je daarmee de particuliere woningeigenaren mee in de energietransitie. Een onweerstaanbaar aanbod voor woningeigenaren bestaat uit hulp bij juridische ondersteuning en uit het volledig ontzorgen op zowel technisch als financieel vlak. Dit kan bijvoorbeeld met een energiecoach. Om dat aanbod aan de man te krijgen, kan de gemeente bestaande sociale netwerken benutten, zoals Paddepoel Energiek. Deze netwerken kennen de doelgroep en de typologie huizen goed, waardoor er een duidelijke aansluiting zal zijn bij de doelgroep. 

"Het zou goed zijn als particulieren mee kunnen liften op projecten van de corporaties" beaamt Alfred Kazemier. Hij ziet dat de afgelopen jaren juist bij deze partijen de kracht lag om de energietransitie te versnellen. "Marktpartijen hebben het de afgelopen jaren laten afweten in Groningen". Hij roept hen daarom ook op om een voorbeeld te nemen aan de corporaties en particulieren: "ontwikkel duurzame producten en durf deze in Groningen te realiseren". 

 

Samen werken aan de energietransitie

Met de Stadsafari konden deelnemers en organisatoren een kijkje nemen in de toekomst. Als Groningen in 2035 energieneutraal wil zijn, dan moeten er duurzame maatregelen doorgevoerd worden en daarvan zijn een aantal te zien in Paddepoel. Naast deze concrete en vooral praktische voorbeelden maakte de Stadsafari echter nog iets anders duidelijk: de weg naar 2035 hangt af van samenwerking, van buurtinitiatieven en van goede communicatie tussen, onder andere, gemeente, woningcorporaties en bewoners van de Stad. Dat deze structuren op weg naar een succesvolle transitie nog niet optimaal ontwikkeld zijn, is niet onlogisch: zoals ook verschillende experts zeggen kent niemand het vraagstuk 'Energietransitie' goed, terwijl het iedereen raakt. Paddepoel heeft in ieder geval bewezen dat het een voorbeeld kan zijn dat navolging verdient in andere Groninger en Nederlandse wijken.

 

Lees hier het hele verslag.